Polecamy:   Portal Katowic   Woj. ¦l±skie   Stolica Górnego ¦l±ska deutsch | english | česky | ¶lőnský | schläsch
Wrocław Dolny ¦l±sk

Aktualno¶ci
O Wrocławiu
¦l±sk,DolnyiGórny
Dolno¶l±zacy
Poezja
Artykuły
Galerie
Plan miasta
Imprezy
Forum
Ciekawe strony
Euro 2012
Nasza akcja
Reklama


Li¶ć dębu
- to zapomniany w¶ród wrocławian symbol ¦l±ska, którego Wrocław jest stolic±...
czytaj więcej




Z ŻYCIA WROCŁAWIA
140 lat wrocławskich wodoci±gów
1 sierpnia 1871 roku oddana do użytku została Wieża Ci¶nień „Na Grobli” - główny element centralnego wodoci±gu miejskiego. Przyjmuje się, że od tego momentu możemy mówić o współczesnym komunalnym przedsiębiorstwie wodoci±gowym we Wrocławiu.


Fot. Fotografie pochodz± z archiwum MPWiK
Budynek zaprojektowany został przez przez Anglika Johna Moora, jednak dominuj±cy wpływ na jego kształt wywarł radca budowlany wrocławskiego magistratu - Carl Johann Christian Zimmermann, który znacznie zmodyfikował projekt. (Można nawet zastanawiać się, czy to co zostało wybudowane, to nadal jeszcze projekt Moora.) 40-metrowej wysoko¶ci neogotycki budynek, jest obecnie jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli Wrocławia. A także jednym z najstarszych, dobrze zachowanych zabytków przemysłowych.

Wybudowano go kosztem 976 tys. talarów, co w przeliczeniu dawało 2,9 mln marek. Jeden talar liczył 30 srebrnych groszy. Waluta ta zast±piona została w 1873 roku mark± niemieck±. Sk±d znamy tak dokładne kalkulacje zwi±zane z przeliczaniem kosztów inwestycji Na Grobli? Wrocławsk± wieżę ci¶nień rozpoczęto budować w Królestwie Prus, a skończono w Cesarstwie Niemieckim. (18 stycznia w Sali Lustrzanej w Wersalu ogłoszone zostało zjednoczenie Niemiec.) Prawdopodobnie miejscy archiwi¶ci wszystkie kwoty zwi±zane z większymi wydatkami publicznymi przeliczyć musieli – przynajmniej do celów statystycznych - na now± walutę.

Woda do wieży ci¶nień pobierana była z Odry, a następnie oczyszczana na filtrach piaskowych. Technologię t± znano i stosowano we Wrocławiu już od 29 lat. W 1842 roku prototypow± oczyszczalnię wody na filtrach piaskowych uruchomiono w pobliżu znajduj±cej się u wylotu ulic Odrzańskiej i RzeĽniczej, tzw. Czerpalni Wielkiej (die Grosse Kunst – stara miejska czerpalnia o ¶redniowiecznym rodowodzie). W historii wodoci±gów po raz pierwszy pojawiło się wówczas pojęcie oczyszczalni wody. Wybudowany w 1871 zakład uzdatniania wody Na Grobli osi±gn±ł wysok± jak na owe czasy wydajno¶ć dobowej produkcji wody – wynosiła ona 12 tys. m3 .

Zakład wielokrotnie modernizowano. Rozrastała się także sieć wodoci±gowa. W 1900 roku jej długo¶ć wynosiła już 197 km (wobec 13,4 km w 1825), a dobowa produkcja wody osi±gnęła poziom 60 tys. m3. Zbiornik Wieży Ci¶nień Na Grobli wył±czony został z eksploatacji w latach 60-tych XX wieku, a maszyny parowe ucichły dopiero w 1974 roku. W przyszło¶ci miasto chciałoby utworzyć tutaj muzeum techniki. Byłoby co pokazać: największe w Europie koło zamachowe o ¶rednicy 7,5 metra, najwyższe w Polsce – 38-metrowe, bogato zdobione spiralne żeliwne schody, czy maszyny i urz±dzenia wieku pary o wysoko¶ci kilku pięter.

Również konstrukcja wieży zasługuje na uwagę. To jedyna w Europie wieża ci¶nień, gdzie zbiornik wody oraz wszystkie maszyny parowe schowane zostały w jednym budynku.

Apogeum rozwoju wrocławskich wodoci±gów, mierzone moc± produkcyjn± czystej wody, nast±piło w latach 80-tych XX wieku wraz z uruchomieniem Zakładu Uzdatniania Wody „Mokry Dwór”. W latach 70-tych demografowie przewidywali wzrost liczby mieszkańców Wrocławia do miliona osób w roku 2000. Infrastrukturę wodoci±gow± zaprojektowano więc tak, aby była w stanie zaopatrzyć milionow± aglomerację. Prognozy demograficzne okazały się chybione. Możemy być jednak dzięki temu pewni, że wody we Wrocławiu tak szybko już nie zabraknie. W latach 2005-2007 poprawił się jej zapach i smak: zaprzestano wówczas chlorowania, które zast±pione zostało nowocze¶niejsz± technologi± ozonowania.

99 procent wody płyn±cej obecnie we wrocławskich kranach pochodzi z poł±czonych kanałem przerzutowym Nysy Kłodzkiej i Oławy. Oczyszczana jest w dwóch Zakładach Uzdatniania Wody: „Na Grobli” i „Mokry Dwór”. Około 1 procenta wody pochodzi z ujęć głębinowych w Le¶nicy. W latach 70-tych XX wieku miasto po raz pierwszy w swojej historii zupełnie przestało pobierać wodę z Odry. Stało się tak m.in. w wyniku jej znacznego zanieczyszczenia w latach 60-tych. Zdecydowano wówczas o budowie 27-kilometrowego kanału przerzutowego Nysa-Oława, który wraz z pompowniami oddano do eksploatacji w 1971 roku.






Maciej Wołodko
© ¦l±skiWrocław.pl 2007-2017 | O portalu | Redakcja | Promocja | Reklama
   Góra   Wstecz