Polec§my:   Portal KatowicÚ   Žl§nskř Wojew§dztwo   UopolÚ polski | deutsch | english | Ŕesky | schlńsch
Wroc│aw Dolny Žl▒sk

    << Nazod

Plac:
po˙o┐y˝ř:
51░ 07' N
17░ 02' E
morsko wy┐.:
111 m v. m.
pa˝stwo:
Polska
wojew§dztwo:
DolnoÂl§nskř
wto rz§˝d╝i:
mjejsko rada

Obszar a lud╝e:
obszar:
292,9 km2
mjeszka˝cy:
635.200 (2006)
gynstoÂ:
2181 uos./km2

Rz§ndy:
prezydynt:
Rafo˙ Dutkewicz
ker§nkowy tel.:
(+48) 71
posztowy kod:
50-041 do 54-612
Tabulki aut§w:
DW

DČYĐ
Wroc│aw
Fot. SXC

ŽLŇNSKO WROC┌OW
Wit§my we Wroc˙awju! Wroc˙ow - historyczno metropolijo uod Žl§nska, jedno s nojstarszych a nojsrogszych mjast we Polsce. Wroc˙ow mo plac po uobu str§nach strzodkowř Uodry, na Žl§nskřj Đi┐ce, we Dolnym Žl§nsku. Wroc˙ow uosto˙ za˙o┐§ny we IX/X wjeku, bezma bez Czech§w, we gra˝icach rz§nd§w kerych snojdowo˙ Âe w§wczos co˙ke Žl§nsko. Prowa mjejskÚ uotrzimo˙ Wroc˙ow we 1. tajle XIII wjeka. Wroc˙ow je metropolij§m uod wojew§dztwa dolnoÂl§nskřgo, mjastym podle prowa powjotu (Wroc˙awskř grodskř powjot) uoroz Âed╝ib§m wroc˙awskřgo rz§ndu ╝ymskřgo powjotu, kery mo uokolÚ do kupy 9 gmin§w.

Wroc˙ow d╝eli Âe admi˝istracyj˝ř na uoÂedlo, kere s§m do mjasta jednostk§m pomoc˝icz§m. Kedy mjasto sk˙odo˙o Âe s pjy˝Šu d╝el˝ic: PÂř Pole, Žr§dmjeŠe, Starř Mjasto, Krziki, Fabryczno. U§ne d╝el˝ice teroski ˝ř maj§m swojř uosobowoŠi, s§m ale jeszcze kryteryj§m uorga˝izacyje uod roztomajtych urzind§w a insztytucyje.

INFORMACYJE UO WROC┌AWJU
Historyjo uod Wroc˙awja Wroc˙ow je po roz pjyrszy wsmjankow§ny do porz§ndku we roku 1000 skuli za˙o┐y˝o biskupstwa, nale uosad˝ictwo na Uostrowje T§mskym b§˙o co nojmy˝i 150 lot wcze½ř. Uod k§˝ca X wjeka snojdowo˙o Âe pod rz§ndym Pjast§w. We 1035 roku, we uokreÂe tzw. Reakcyji Poga˝skřj, strz§d˙a informuj§m uo budowje Âwj§nty˝e poga˝skřj we mjeŠe. We XIII wjeka dok§nano lokacyje mjasta podle prowa magdeburskřgo, we 1335 mjasto przesz˙o pod rz§ndy kr§l§w Czech§w, potym (po kr§tkym epizod╝e panowa˝o mad╝arskřgo) do kupy s Czesk§m Kor§n§m uosta˙o przikl§dz§ne do Habsburskřj Monarchije. Do kupy sÚ srogsz§m tajl§m Žl§nska Wroc˙ow uosta˙ we 1741 r. zdobyty bez Prus§w, skuli czÚgo we lotach 1741-1918 uoficyjalne mjano mjasta brzmjo˙o Kr§lewskř Metropolitalne a Rezydyncyjalne Mjasto Wroc˙ow (mjym. K§nigliche Haupt und Residenzstadt Breslau), w lotach 1918-45 (po listopadowyj rewolucyje) Metropolitalne Mjasto Wroc˙ow (Hauptstadt Breslau). We 1945 mjasto uosta˙o og˙osz§ne twjerdz§m a zbul§ne we czaÂe walk mjyndzy Armj§m Czerw§n§m a Wehrmachtym. Po II woj˝ř Âwjatowř Wroc˙ow podle decyzyje poczdamskřj konferyncyje uosto˙ przipoj§ny ku Polsce.

Dynkmale uod Wroc˙awja Wroc˙ow mimo z˝iszczy˝ wojynnych (70% budynk§w) zachowo˙ wjela budowle abo w sta˝ř uoryginalnym, abo uodrestaurowanych, abo uodbudowanych po woj˝ř. Do wyr§┐˝aj§ncych Âe nalř┐§m: gotyckř ratusz na Rynku, gotyckř koŠo˙y: katedra pod wezwa˝ym Âw. Jana ChrzŠiŠela na UostrowjÚ T§mskym (przi ˝i barokowo Elektorsko Kaplica podle projektu Fischera von Erlacha), Žw. Krzi┐a, NMP na Pjosku; barokowo skupina g§wnych budynk§w U˝iwersytetu Wroc˙awskřgo s Leopoldinow§m Aul§m; neogotyckř budynek Dworca G§wnygo; moder˝istyczne: Hala StuleŠo (proj. Max Berg), d§m handlowy zaprojÚktowany bez Ericha Mendelsohna, budynki wystawy "Mjeszka˝e a Plac Roboty" (m.in. d§m projÚkta Hansa Scharouna). POza tym we mjeŠe zachowo˙o Âe uo╝ym tyÂyncy dynkmalowych czynszowych kamjy˝ic, kere samorz§nd staro Âe w ramach szpecyjalnych rewitalizacyjnych program§w uodnawjoŠ. je to nojsrogszo třgo typu skupina dynkmalowřgo budow˝ictwa na uobÚcnym tÚry˝ř Polski. Te kamjy˝ice prezyntuj§m style uod baroka bez klasycysmus, historysmus, secesyjo a┐ po moder˝ismus. Moc kamjy˝ic prezyntuje wysokř walory architekto˝iczne a estetyczne.

Gospodarzi˝ř We Wroc˙awju produkowane s§m autobusy, cugi, sprzint do d§m, Ârodki chymiczne a elektro˝ika. Uod poru lot dynamicz˝ř rozwijo Âe sektor IT (uoprogramowa˝ř wewnyntrzne do firm§w, uoprogramowa˝ř na zam§wjy˝ř), ty┐ wjela zagra˝icznych firm§w np. WAGO Elwag, Siemens, LG (LG Philips + 6 podwykonawc§w + LG Electronics), Volvo, HP, Google, Opera Software, QAD, Bombardjer Transportatjon, Whirpool, 3M, Bosch, Wabco, Fagor, Toshiba, TietoEnator etc.). Siemens akurat przekludzo swojř cyntra programistyczne do Wroc˙awja. Swojř Âed╝iby maj§m sam nastympuj§nce banki: BZ WBK, Lukas Bank, AIG Bank, Eurobank, Santander Consumer Bank (downy PTF Bank), Bank Wsp§│pracy Ojropyjskřj a cyntra finansowo-kÂyngowe: Volvo, HP, KPIT Cummins, UPS, GE Money Bank, Credit Suisse. We mjeŠe f§nguje nojsrogszo liczba firm§w leasingowych a windykacyjnych we pa˝stwje, w tym nojsrogszy Ojropyjskř Leasingowy Fundusz, snajdywo Âe sam ty┐ Âed╝iba firmy American Restaurants, w˙aŠiŠela ÂeŠi KFC, Pizza Hut a Rodeo Drive. Srogř cyntr§m farmaceutycznygo indusztryjala; US Pharmacia, Hasco-Lek, Galena, 3M, Labor, S-Lab, Herbapol.

Interesowne - Wroc˙ow, jako jÚdno s ˝řwjelu mjast we OjropyjÚ, mo zachowano a co˙y czos zal§no wod§m mjejsko fosa.
- Wroc˙ow mo uolimpijskř Sztadyj§n, choŠo┐ ˝ikdy ˝ř b§˙ uorga˝izatorym Uolimpjady.
- Ostr§w T§mskř we Wroc˙awju je na cestach uoÂwjetl§ny po Šmoku bez zapol§ne rynk§ma gazowe latar˝e.
- Mjasto mo szwarto nojsrogszo liczba most§w (a k˙odek) we Ojropyje, zarozki za Amsterdamym, WÚnecyj§m a Sankt Petersburgym (przir§wna˝ř we Polsce - Warszawa: 8 most§w, Krak§w: 7 most§w, Wroc˙ow: 220 most§w).
- Wroc˙awsko Hala StuleŠo uosto˙a wpisano na lista Âwjatowygo d╝ed╝ictwa UNESCO.

SYMBOL ŽLŇNSKA A WROC┌AWJA
Wroc˙ow powsto˙ na wyspach uotocz§nych szerokymi wod§ma Uodry a ji dop˙yw§w. Mjasto postowj§no uodwa┐˝ř a s wizyj§m. Woda je do czowjeka podstaw§m ┐ywobyŠo, za do mjasta dowo warta a dogodny spos§b do transportu, kery u§nczy u§nygo s nowet dalÚkymi teryn§ma. Žl§nsko rozŠ§ngo Âe wzdu┐ Uodry, kero p˙y˝ř bez co˙ko krajina. Histroryczne gra˝ice uod Žl§nska, utrwal§ne bez wjeki a jyno k§nsek smjy˝ane, s§m czytelne a ˙atwo je u§ne pokozaŠ. Gra˝ice co˙křj krajiny - Dolnygo i G§rnygo Žl§nska i - tworz§m uobroz, kery przip§mino... liŠ dymbu. Uodra je w u§nym liŠu ┐y˙§m g§wn§m, a ji dop˙ywy s§m jako ┐y˙ki boczne.

Tyn przirod˝iczy symbol krajiny - Žl§nsko jako liŠ dymbu - b§˙ zwyczajowo przedstowj§ny do 1945 roku, dokÚdy Âl§nskoÂ, a g§w˝ř dolnoÂl§nskoÂ, ˝ř b§˙o ga˝ba mjeŠ. We wolny Polsce warto je tyn symbol prziwr§ŠiŠ, tym barzi, co to w ji gra˝icach je teroski praktycz˝ř co˙ke Žl§nsko. WerŠi Âe ty┐, coby Wroc˙awjoki uodkryli na nowo, we kerym placu na u§nym "liŠu" je jejich mjasto, co historyczne sřrce Žl§nska bijÚ ˝ř postrzodku g§rnoÂl§nskřch grub§w, nale prawjř na Wroc˙awskym Rynku. To Wroc˙ow przeca, ˝ř KatowicÚ, UopolÚ abo Uostrawa je prowd╝iw§m metropolij§m uod krajiny a mogymy byŠ s třgo rřchtig rad╝i!

Informacyje: Wikipedyjo

Wroc│aw
Fot. SXC 

Wroc˙ow we inkszych jynzykach:
uaŠina - Wratislavja
polskř - Wroc│aw
czeskř - Vratislav
engelskř - Wroclaw
mjymeckř - Breslau
mad╝arskř - Boroszl§
italockř - Breslavia
litwickř - Vroclavas
s˙owockř - Vratislav
ruskř - "Breslavl"
ukraji˝ckř - "Vrotslav"
greckř - "Vrotslav"
serbskř - "Vroclav"
schlńsch - "Brassel"

Noblowi laureaŠi:
(lista s rokym nagrodzy˝o)
Theodor Mommsen (1902)
Philipp Lenard (1905)
Eduard Buchner (1907)
Paul Ehrlich (1908)
Gerhart Hauptmann (1912)
Fritz Haber (1918)
Frjedrich Bergius (1931)
Otto Stern (1943)
Max Born (1954)
Reinhard Selten (1994)

© SlaskWroclaw.info 2007-2009 | Uo portalu | Redakcyjo | Pr§mocyjo
   Wjyrch   Nazod